Kompanzasyon Bakımı ve Harmonik Ölçümü

Kompanzasyon bakımı ve harmonik ölçümü, işletmenizin kompanzasyon panosundaki kondansatör, kontaktör, sigorta ve reaktif güç kontrol rölesinin kontrol edilmesi; şebekedeki harmoniklerin de ölçülüp değerlendirilmesidir. Amaç, reaktif enerji bedelini ve kondansatör arızalarını azaltmaktır. Kartal merkezli Elektrik Arızam Var'a 0505 661 37 90 numarasından ulaşabilirsiniz.

Hizmet; ticarethane, atölye, imalathane, site ve ofis gibi reaktif enerji bedeline tabi abonelikler içindir. Genel kural olarak konut abonelikleri bu uygulamanın dışında değerlendirilir; kendi aboneliğiniz için dağıtım şirketine danışın. Bu sayfa işletme panolarını anlatır.

Kompanzasyon panosu bakım istediğini nasıl belli eder?

Panonun bozulduğunu çoğu zaman önce fatura, sonra röle ekranı söyler. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa kontrol zamanı gelmiştir.

Belirti	Olası neden	İlk güvenli adım	Ne zaman usta
Faturada endüktif reaktif satırı çıktı ya da büyüdü	Bir veya birkaç kademe devrede değil; yük artmış, pano yetersiz kalmış	Röle ekranındaki cosφ ve kademe durumuna bakın, kapağı açmayın	Aynı durum ikinci ay da sürüyorsa
Kademe ışıkları yanıyor ama cosφ düzelmiyor	Kondansatör kapasitesi düşmüş, kademe sigortası atmış ya da kontaktör çekmiyor	Ekranı fotoğraflayın, kademe numaralarını not edin	Her durumda
Kademeler sürekli girip çıkıyor	Röle C/k ayarı veya akım trafosu oranı yanlış; yük çok dalgalı	Yalnızca gözleyin, ayarlarla oynamayın	Kontaktör uğulduyorsa hemen
Gece ve hafta sonu faturada kapasitif satır var	Düşük yükte kademeler çıkmamış; kontaktör kontağı yapışmış olabilir	Faturadaki kapasitif satırı not edin	Kapasitif bedel görüldüyse
Kondansatör gövdesi şişmiş, yağ sızdırıyor ya da yanık kokusu var	İç basınç emniyeti devreye girmiş, aşırı ısınma veya harmonik zorlanması	Panoya yaklaşmayın, kapağı açmayın; kesme gerekirse yalnızca panodan uzaktaki üst besleme şalterinden ve güvenliyse yapın	Beklemeden; duman veya alev varsa 112
Pano kapağı sıcak, fan çalışmıyor, filtre tozla dolu	Yetersiz havalandırma kondansatör ömrünü kısaltır	Pano önündeki koli ve malzemeyi kaldırın	Fan durmuşsa
Bilgisayar, PLC veya sürücülerde sebepsiz hata; nötr hattı ısınıyor	Harmonik akımlar	Hata saatlerini ve devredeki yükleri yazın	Harmonik ölçümü için randevu alın

Bakım sırasında kompanzasyon panosunda neler kontrol edilir?

Bakım, enerji kesilip kondansatörlerin boşalması beklendikten ve gerilimsizlik ölçümle doğrulandıktan sonra başlar. Sıra genelde şöyledir:

Kondansatörler. Gövde şişmesi, yağ ya da jel sızıntısı, terminal yanığı, kademe başına kapasite ve fazlar arası denge. Kapasitesi düşen kondansatör cosφ'yi eksik bırakır; zorlanan kondansatör ise ısınır.
Kontaktörler. Kondansatör devreye girerken kısa süreli çok yüksek bir akım çeker. Bu yüzden kapasitif yüke uygun, çoğu zaman ön dirençli kontaktör kullanılır. Kontak aşınması, yapışma ve bobin uğultusu kontrol edilir.
Sigorta ve bağlantılar. Kademe sigortasının değeri, klemens sıkılığı ve ısı izi. Sigorta büyütülerek sorun çözülmez.
Reaktif güç kontrol rölesi. Hedef cosφ, C/k değeri, kademe sırası, akım trafosu oranı ve trafonun hangi faza, hangi yönde bağlandığı. C/k yanlışsa kademeler ya hiç girmez ya da durmadan girip çıkar.
Havalandırma. Fan, termostat ve toz filtresi. Kondansatör ısıya duyarlıdır; kapalı ve tozlu pano ömrü kısaltır.
Topraklama ve kablolar. Pano gövdesinin topraklaması, kablo yalıtımında kararma, bara bağlantıları.
Yük altı denetimi. Elektrik yeniden verilir; kademelerin sırayla girip çıktığı, cosφ'nin hedefe ulaştığı ve kademe akımlarının dengeli olduğu izlenir.

Gerekirse arızalı parça değiştirilir. Değişecek ürün ya da yedek parçanın fiyatı değişimden önce onayınıza sunulur; parçayı kendiniz temin etmek isterseniz buna da izin verilir.

Reaktif enerji bedeli hangi eşikte faturaya yansır?

Aktif güç (kW) işi yapar; reaktif güç (kVAr) ise motor, transformatör ve balast gibi yüklerin manyetik alanı için gereklidir. Aktif gücün görünür güce oranı cosφ, reaktif gücün aktif güce oranı tanφ'dir. Reaktif enerji bedeli, abone grubuna ve kurulu güce göre değişen oranlara tabidir. Kurulu gücü 50 kVA ve üzeri aboneler için bildirilen örnek sınırlara göre aylık endüktif reaktif enerji aktif enerjinin %20'sini ya da kapasitif reaktif enerji %15'ini aşarsa reaktif enerji bedeli faturaya eklenir. Genel kural olarak konut abonelikleri bu uygulamanın dışında değerlendirilir; kendi aboneliğiniz için dağıtım şirketine danışın.

Örnek sınır	Oran	tanφ	Yaklaşık cosφ
Endüktif	%20	0,20	0,98
Kapasitif	%15	0,15	0,99

Oranlar, kapsam ve birim bedel değişebilir; güncel durum için faturanızı ve bağlı olduğunuz dağıtım şirketinin açıklamalarını esas alın.

Örnek hesap. 100 kW aktif yük cosφ 0,80 ile çalışıyorsa tanφ 0,75'tir. Hedef cosφ 0,99 (tanφ yaklaşık 0,14) seçilirse gereken kondansatör gücü 100 × (0,75 − 0,14) ≈ 61 kVAr eder. Hedefi 1,00'a yakın seçmek, düşük yükte kapasitif tarafa geçme riskini artırır; bu bir tasarım tercihidir. Hesap yalnızca başlangıçtır, gerçek seçim yük profilini ve harmonikleri de gözetir.

Harmonik ölçümü neyi gösterir, nasıl yapılır?

Harmonikler, 50 Hz'in tam katlarında akan ek akımlardır ve doğrusal olmayan yükler tarafından üretilir. Kendi başlarına bir arıza değildirler ama kondansatörü, transformatörü ve nötr iletkenini zorlarlar.

Yük	Baskın harmonik	Sahada görülen etki
Frekans konvertörü, UPS, doğrultucu	5., 7., 11., 13.	Kondansatör ısınması, transformatörde uğultu
Bilgisayar, LED sürücü, anahtarlamalı güç kaynağı	3. ve katları	Nötr iletkeninde ısınma
Kaynak makinesi, ark ocağı	Geniş ve dalgalı yelpaze	Gerilim titremesi, rölelerin yanlış çalışması

Ölçümde güç kalitesi analizörü işletmenin ana girişine ya da kompanzasyon çıkışına bağlanır; gerilim ve akım harmonikleri, toplam harmonik bozunum (THD), güç faktörü ve güç değerleri bir süre kaydedilir. Süreyi tesisin yük döngüsü belirler. Vardiya ve hafta sonu farkını görmek için bir haftalık kayıt sık tercih edilir. Kamu şebekesinde gerilim kalitesi için başvurulan TS EN 50160, on dakikalık ortalamalarda toplam gerilim harmonik bozunumunun haftanın %95'inde %8'i aşmamasını esas alır; bu değer ölçüm sonucunu yorumlarken kullanılan bir referanstır.

Düz kondansatör mü, reaktörlü kondansatör mü gerekir?

Harmoniğin yoğun olduğu tesiste kondansatör grubu, şebeke ve transformatör endüktansıyla paralel rezonansa girebilir; harmonik akım büyür, kondansatör ve sigortalar zorlanır. Reaktörlü (detuned) gruplar rezonans frekansını 5. harmoniğin (250 Hz) altına çeker. Yaygın ayarlar yüzde 5,67 ve yüzde 7'dir; bunlar yaklaşık 210 Hz ve 189 Hz'e denk gelir. 3. harmonik baskınsa yüzde 14'lük (yaklaşık 134 Hz) reaktör gündeme gelir. Reaktörlü gruplarda kondansatörün anma gerilimi şebeke geriminden yüksek seçilir.

Karar ölçüm sonucuna bağlıdır. Ölçümsüz reaktör seçmek tahmin yürütmek olur; harmonik düzeyi düşük çıkan bir tesiste ise gereksiz maliyet yaratır.

Bakım ve ölçüm hangi adımlarla ilerler?

Faturadaki endüktif ve kapasitif değerler ile panonun mevcut durumu incelenir.
Randevuyla panoda bakım yapılır: kondansatör, kontaktör, röle ve sigortalar kontrol edilir, gerekirse değiştirilir.
Harmonik ve güç kalitesi ölçümü yapılır.
Ölçüm sonuçları tarafınıza bildirilir; gerekiyorsa iyileştirme önerisi (kademe ekleme, reaktör, filtre) sunulur.

Servis randevulu verilir ve gerekli süre bilgisi başlamadan bildirilir. Standart servis bir teknisyenle sağlanır; standart dışı işlerde montaj, ürün ve yedek parça fiyatı için önceden onayınız alınır. Garanti, Hizmet Şartları'nda belirtildiği gibidir. Sanayi ve endüstri tesisleri için farklı tarife uygulanır, iş teklife göre konuşulur. Ayrıntılar Hizmet Şartları sayfasındadır.

Kompanzasyon panosunda yapmayın

Enerji kesilse bile kondansatör bir süre gerilim tutabilir; kapağı açıp terminallere dokunmayın.
Atan kademe sigortasını büyütmeyin, köprülemeyin.
Harmonik yükü yüksek bir tesise ölçümsüz yeni kondansatör kademesi eklemeyin; rezonans riski doğar.
Şişmiş ya da sızdıran kondansatörü çalışır bırakmayın.
Panoyu ıslak elle veya ıslak zeminde açmayın.

Bakım ve ölçümün bedelini ne belirler?

Kompanzasyon panosunun türü ve kademe sayısı: sabit, otomatik ya da dinamik.
Değişecek parça: kondansatör, kontaktör, sigorta veya röle.
Harmonik ölçümünün süresi ve ölçüm noktası sayısı.
Panoya erişim ve tesisin enerjisiz kalabileceği zaman aralığı.
Ölçüm sonuçlarının paylaşımı ve iyileştirme önerisinin kapsamı.

Yapılacak işlem ve maliyet işe başlamadan size bildirilir, onayınızla başlanır.

Hangi bölgelerde hizmet veriyoruz?

Kartal merkezliyiz; Anadolu Yakası'ndaki ve Gebze çevresindeki işletmelere randevuyla gidiyoruz. Bölge sayfaları:

Bu hizmetle birlikte hangi sayfalar işinize yarar?

Kompanzasyon takibi: reaktif oranların izlenmesi
Elektrik pano bakımı: ana ve kat panoları için periyodik kontrol
Elektrik panosu tamiri: ısınan veya şalter tutmayan panolar
Topraklama kurulumu ve ölçümü
Site teknik bakımı: ortak alan elektriği
Randevu alın ya da iletişim bilgilerimize bakın

Sık Sorulan Sorular

Reaktif ceza neden gelir?

Aylık endüktif reaktif enerji aktif enerjinin belirli oranını aştığında reaktif enerji bedeli faturaya yansır. Oranlar abone grubuna ve kurulu güce göre değişir; kurulu gücü 50 kVA ve üzeri aboneler için bildirilen örnek sınırlar endüktif %20, kapasitif %15'tir. Kademe arızası, yetersiz pano ya da yük artışı en sık nedenlerdir; kesin oranlar için faturanıza ve dağıtım şirketine bakın.

Kompanzasyon bakımı ne sıklıkla yapılmalı?

Çoğu işletme için yılda bir kontrol makul bir başlangıçtır; üretici başka bir aralık öngörüyorsa o esas alınır. Tozlu, sıcak veya yükü sık değişen ortamlarda ve yeni makine eklendiğinde daha sık bakmak gerekir. Faturada reaktif satırı çıkması, kontrolü beklemeden yaptırmak için yeterli bir sebeptir.

Harmonik ölçümü hangi durumda gerekir?

Frekans konvertörü, UPS, LED sürücü veya kaynak makinesi gibi doğrusal olmayan yükler çoksa; kondansatör sık arızalanıyor, sigortalar atıyor, nötr ısınıyor ya da elektronik cihazlar sebepsiz hata veriyorsa ölçüm gerekir. Ölçüm, sorunun harmonikten gelip gelmediğini ve reaktörlü kondansatör gerekip gerekmediğini gösterir.

Konutlar için kompanzasyon gerekli mi?

Genel kural olarak hayır; konut abonelikleri reaktif enerji bedeli uygulamasının dışında değerlendirilir ve ev panosunda kompanzasyon gerekmez. Ticari ve sanayi aboneliklerinde uygulama kurulu güce göre değişir. Durumunuzdan emin değilseniz fatura bilgilerinizle birlikte dağıtım şirketine danışın ya da bizi arayın; birlikte bakalım.

Şişmiş bir kondansatör çalışmaya devam edebilir mi?

Hayır. Şişmiş, yağ sızdıran veya yanık kokan kondansatör genellikle iç basınç emniyetinin açtığını gösterir ve yangın riski taşır. Panoya yaklaşmayın, kapağı açmayın; duman, ısı veya patlama sesi varsa uzaklaşın. Kesme gerekirse yalnızca panodan uzaktaki üst besleme şalterinden ve güvenliyse yapın. Yangın varsa 112'yi arayın; güvendeyseniz 0505 661 37 90 numarasından bize ulaşın.

Bakım ve ölçüm sonunda ne teslim edilir?

Yapılan kontroller, değiştirilen parçalar ve ölçüm sonuçları tarafınıza bildirilir; iş, servis formunun imzalanmasıyla teslim edilir. Gerekiyorsa iyileştirme önerisi sunulur. Parça fiyatı değişimden önce onayınıza sunulur; garanti Hizmet Şartları'nda belirtildiği gibidir.