Priz yanması ve ısınması çoğunlukla bağlantı noktasındaki bir direnç artışından kaynaklanır: gevşek vida, aşınmış kontak, aşırı yük ya da yıpranmış kablo akımın geçtiği yerde ısı üretir. Yanık kokusu, kararma veya elle tutulamayacak sıcaklık varsa önce ilgili hattın şalterini kapatın. Kartal merkezli elektrik servisi olarak telefonla ulaşabilirsiniz: 0505 661 37 90.
Prizden yanık kokusu geliyor, duman çıkıyor ya da kıvılcım görüyorsanız o hattın sigortasını, bilmiyorsanız ana şalteri kapatın. Isınmış ya da erimiş fişi çıplak elle çekmeye çalışmayın; önce enerjiyi kesin, soğumasını bekleyin. Alev, yoğun duman ya da priz/pano çevresinde yangın varsa panoya yaklaşmayın; önce kendinizi ve çevrenizdekileri güvene alın, binadan çıkın ve 112'yi arayın. Elektrik yangınına su dökmeyin; yalnızca uygun söndürücü (kuru kimyevi toz ya da CO2) kullanılır, emin değilseniz müdahale etmeyin.
Prizde yanık kokusu varsa ilk dakikada ne yapılır?
Koku tek başına bile bir uyarıdır; plastik ya da bakalit ısınmadan koku yaymaz. Sırayla şunları yapın:
- Kuru ellerle, zeminin kuru olduğundan emin olarak panoya gidin ve o prizi besleyen sigortayı kapatın. Hangisi olduğu belli değilse ana şalteri indirin.
- Enerji kesildikten sonra fişin ve çevresindeki duvarın durumuna bakın: kararma, erimiş plastik, kabarma var mı?
- Fiş ve cihaz hâlâ sıcaksa soğumasını bekleyin; ardından cihazı prizden çıkarın. Fiş erimişse ve sökülemiyorsa zorlamayın, elektrikçiye bırakın.
- O prizi ve aynı hattaki diğer prizleri elektrikçi bakana kadar kullanmayın. Elektrikçi kontrol edene kadar o hattın sigortasını yeniden açmayın.
- Yanık izi görünüyorsa fotoğrafını çekin; usta arıza tarifinde işine yarar.
Kokunun kaynağı emin değilse, yani priz mi, çoklayıcı mı, cihaz mı belli olmuyorsa, hepsini fişten çekip hattı kapalı tutmak en güvenli seçenektir. Acil durumda yönlendirme için acil ve nöbetçi elektrikçi sayfamıza bakabilirsiniz.
Priz neden ısınır? Beş temel neden
Isınma, akımın geçtiği yerde elektrik direncinin olması demektir. Direnç ne kadar büyük ve akım ne kadar yüksekse açığa çıkan ısı o kadar artar. Prizlerde bu durum genellikle aşağıdaki nedenlerden birinden doğar.
Gevşek ya da oksitlenmiş bağlantı
Prizin arkasındaki vida ya da klemens zamanla gevşeyebilir; kablo ucu kötü sıkılmışsa veya bakır oksitlenmişse temas yüzeyi küçülür. Küçük temas alanından aynı akım geçmeye çalışınca nokta ısınır. Bu neden geç fark edilir, çünkü cihaz çalışmaya devam eder ve ısınma ancak kararma ya da koku ile fark edilir.
Aşırı yük
Ev tipi prizler sınırlı bir akıma göre yapılır. Isıtıcı, fırın, kettle, saç kurutma makinesi, klima ya da elektrikli radyatör gibi yüksek güçlü cihazların aynı prize veya aynı hatta takılması akımı taşıma sınırına yaklaştırır. Cihaz kısa süre çalışınca sorun görülmez, uzun süre çalışınca fiş ve priz yavaşça ısınır.
Eski, ince ya da hasarlı kablo
Yıllar içinde yalıtımı sertleşen, çatlayan ya da kemirgen ve nem hasarı görmüş kablolar ısıya daha az dayanır. Bazı eski binalarda iletken malzeme ve kesit bugünkü cihaz yüklerine uygun olmayabilir. Hat boyunca ısı sorunu varsa yalnızca prizi değiştirmek sorunu çözmez; ayrıntılar aşağıdaki karşılaştırma bölümünde.
Çoklayıcı ve uzatma zinciri
Çoklayıcıyı başka bir çoklayıcıya takmak, bütün cihazların akımını tek bir fiş-priz bağlantısından geçirmek demektir. Çoklayıcının kendi kablosu ve anahtarı da ince olabilir. Makara şeklindeki uzatma kablolarında kablo tamamen açılmadan yük bindirilirse sargı içinde ısı birikir.
Kalitesiz ya da yıpranmış priz
Prizin metal kontak yayları zamanla gevşer, fiş oynak kalır. Ucuz üretimde ince kontak ve zayıf plastik de ısıya dayanıklı olmaz. Fişi sık takıp çıkarılan prizlerde, örneğin süpürge ya da şarj için kullanılan priz kontakları, daha erken yıpranır. Bu yüzden fişi prize sıkı oturmayan her priz şüpheli sayılmalıdır.
Belirtiden nedene: tabloyla hızlı bakış
| Belirti | Olası neden | İlk güvenli adım |
|---|---|---|
| Fiş prizde oynuyor, ısınıyor | Gevşemiş kontak yayları | Hattı kapatın, prizi kullanmayın |
| Priz çevresi kararmış, koku var | Gevşek bağlantıda ark ve ısınma | Sigortayı kapatın, elektrikçi çağırın |
| Yüksek güçlü cihazla fiş sıcak | Aşırı yük ya da yetersiz hat | Cihazı kapatın, o prizi kullanmayı bırakın; hattı kapatıp elektrikçiye kontrol ettirin |
| Çoklayıcı sıcak, kablo yumuşamış | Çoklayıcı zinciri, ince kablo | Önce o hattın sigortasını kapatın, soğuyunca fişten çekin ve çoklayıcıyı atın |
| Prizden çıtırtı sesi geliyor | Kıvılcım atan bağlantı | Hattı kapatın, usta çağırın |
Sigortanın tekrar tekrar atması da ısınma ile birlikte görülebilir. Bu konuda evde sigorta neden sürekli atar ve kısa devre nasıl anlaşılır rehberlerimiz ek bilgi verir.
Prizi ısınan biri nelere dikkat etmeli, nelerden kaçınmalı?
Yapılacaklar
- İlgili hattı pano üzerinden kapatın ve prizi kullanmayı bırakın.
- Isınma sorunu giderildikten sonra yüksek güçlü cihazları (ısıtıcı, fırın, klima) çoklayıcıya değil, doğrudan duvar prizine tek başına takın.
- Fişin sıkı oturup oturmadığını, enerji kapalıyken kontrol edin.
- Isınma tekrar ediyorsa hangi cihazla olduğunu, ne kadar sürede ısındığını not edin.
- Prizi ve hattı bir elektrikçiye gösterin; gerekirse hat kontrolü isteyin.
Yapılmayacaklar
Atan sigortayı daha yüksek amperli bir sigortayla değiştirmeyin; kablo ısınır ama devre açmaz. Kaçak akım rölesini devre dışı bırakmayın. Enerji açıkken prizi sökmeye ya da kabloya çıplak elle dokunmaya çalışmayın. Yanmış ya da ısınmış prizi kendiniz sökmeye çalışmayın; enerjiyi kesmiş olsanız bile bağlantıyı elektrikçiye bırakın. Islak elle ya da ıslak zeminde pano ve prizle uğraşmayın. Yanmış prizi bantla sarıp kullanmaya devam etmeyin.
Bantlama, prizin içindeki ısıyı gizler ama nedeni ortadan kaldırmaz. Isınan priz çoğu zaman aslında bağlantı sorununun görünen kısmıdır.
Priz değişimi yeterli mi, hat değişimi mi gerekir?
Karar, ısınmanın nerede başladığına bağlıdır. Yalnızca prizin kendisi yıpranmışsa değişim yeterlidir. Kablonun yalıtımı da bozulmuşsa ya da hat sürekli yüksek yük altındaysa prizi değiştirmek sorunu geçici olarak gizler.
| Durum | Genellikle yeterli olan |
|---|---|
| Fiş oynuyor, kablo sağlam, kararma yok | Priz değişimi |
| Prizin kabloya bağlı ucu kararmış, kablo ucu bozulmuş | Kablo ucunun yenilenmesi ve priz değişimi |
| Aynı hatta birden çok prizde ısınma var | Hat ve pano bağlantılarının kontrolü |
| Yıpranmış, sertleşmiş yalıtım ya da yük artışı | Hat değişimi ya da yeni hat çekimi |
| Yüksek güçlü cihaz için priz yetersiz | Cihaza ayrı hat ve uygun sigorta |
Klima, fırın ya da ısıtıcı gibi cihazlar için ayrı hat gerekiyorsa klimaya elektrik hattı çekimi ve elektrik kablo çekme sayfalarımız süreci anlatır. Prizin topraklı olması da güvenlik için önemlidir; priz topraklama hattı çekimi sayfasında bu konu ayrıca ele alınır. Tesisat genel olarak eskiyse elektrik tesisatı ne zaman yenilenmeli rehberine göz atın.
Usta prizdeki ısınmayı nasıl kontrol eder?
Genellikle tahmin yerine adım adım ilerlenir. Önce enerji kesilir ve gerilimin gerçekten gittiği kontrol edilir; ardından priz kutusu açılır, kablo uçlarının rengine, yalıtımın durumuna, vidaların sıkılığına bakılır. Bağlantıda kararma ya da erime varsa kablo ucu genellikle kesilip temiz iletkenle yeniden bağlanır. Hat boyunca sorun şüphesi varsa diğer prizlere ve panoya bakılır. Değişmesi gereken ürün ya da yedek parçanın fiyatı değişimden önce size sunulur ve onayınız olmadan işe başlanmaz; müşteri isterse parçayı kendisi de temin edebilir. Servis formu işin tesliminde imzalanır, garanti ise Elektrik Arızam Var'ın temin ettiği ürün ve hizmetler için Hizmet Şartları'nda belirtilen biçimde geçerlidir.
Hizmet Şartları'nın tamamı için hizmet şartları sayfasına, genel arıza hizmeti için elektrik arıza ve tamiri sayfasına bakabilirsiniz.
Fiyatı hangi etkenler belirler?
Priz ısınması işinde tek bir fiyat yoktur; işin kapsamı belirler. Bu sayfada rakam vermiyoruz; yapılacak işlem ve maliyet işe başlamadan size bildirilir ve onayınızla başlanır. Fiyatı etkileyen başlıca etkenler:
- Yalnızca priz mi, yoksa kablo ucu ya da hat da mı yenilenecek?
- Kaç priz ve hangi mekânlar etkileniyor?
- Kablo çekimi, duvar ya da kanal açma gibi ek işler gerekiyor mu?
- Seçilen priz ve kablo ürünü ve kalitesi
- Pano tarafında bir müdahale ya da sigorta değişimi gerekiyor mu?
- Binadaki erişim durumu ve işin kapsamı
Birden çok prizi birlikte yeniletmek gerekiyorsa iş tek seferde planlanabilir; ayrıntılar için priz tamiri ve değişimi sayfasına bakın. Kartal'da ev ya da iş yeri prizi için Kartal priz tamiri ve değişimi sayfamız da vardır.
Prizin ısınmasını önlemek için ne yapılabilir?
- Yüksek güçlü cihazları çoklayıcıya takmayın; duvar prizine tek başına bağlayın.
- Çoklayıcıyı zincirleme kullanmayın; makara kablolarını tamamen açarak kullanın.
- Fişi gevşek oturan prizi bekletmeden değiştirtin.
- Prizi düzenli aralıklarla gözle kontrol edin: renk değişimi, koku ya da sıcaklık erken uyarıdır.
- Yeni bir yüksek güçlü cihaz alırken mevcut hattın buna uygun olup olmadığını elektrikçiye sorun.
- Sigorta sık atıyorsa nedenini aratın; sigorta atması tamiri sayfası bu durumu anlatır.
Kısa devre ve kaçak akım belirtileri için kısa devre ve kaçak akım arızası tamiri, rölenin neden attığı için ise kaçak akım rölesi neden atar rehberi faydalıdır.
Ne zaman elektrikçi çağırmalı?
Yanık kokusu, kararma, erimiş plastik, kıvılcım ya da prizden gelen çıtırtı sesi acil bakım gerektirir. Isınma hafif de olsa tekrar ediyorsa beklemeyin. Güvenli olduğunu düşündüğünüz anda, hat kapalıyken telefonla bize ulaşın: 0505 661 37 90 (acil ve WhatsApp) ya da 0216 452 00 87. Servis randevulu verilir; acil durumlarda telefonla ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Prizden yanık kokusu geliyorsa ne yapmalıyım?
Önce o prizi besleyen sigortayı, hangisi olduğunu bilmiyorsanız ana şalteri kapatın. Kuru elle ve kuru zeminde işlem yapın. Fiş ya da priz erimişse enerjiyi kesin, çıplak elle çekmeyin, soğumasını bekleyin; sökülemiyorsa elektrikçiye bırakın. Alev ya da duman varsa panoya yaklaşmayın, binadan çıkıp 112'yi arayın. Hat, elektrikçi bakana kadar kapalı kalsın.
Prizin sıcak olması normal mi?
Hayır. Fiş ve priz normalde çevre sıcaklığına yakın kalır. Elle rahatça tutulamayan ya da koku, renk değişimi ve çıtırtı eşlik eden her ısınma arıza belirtisidir. Cihazı kapatıp hattı kesin ve prizi elektrikçiye kontrol ettirin.
Çoklayıcı prizi neden ısıtır?
Çoklayıcıya takılan tüm cihazların akımı tek fiş ve tek kablodan geçer. Yüksek güçlü cihazlar ya da zincirleme çoklayıcı kullanımı bu bağlantıyı zorlar ve ısıtır. Isıtıcı, fırın, kettle gibi cihazları çoklayıcıya takmayın, doğrudan duvar prizine bağlayın.
Isınan prizi sadece değiştirmek yeterli olur mu?
Sorun yalnızca prizin yıpranmış kontaklarındaysa değişim yeterlidir. Kablo ucu kararmışsa, aynı hatta birden çok priz ısınıyorsa ya da hat sürekli yüksek yük altındaysa kablo ve pano bağlantıları da kontrol edilmelidir. Hangisinin gerektiğini usta, priz ve hat üzerindeki gözle kontrol sonrası belirler.
Priz değişimi ya da priz tamiri ne kadar tutar?
Fiyat; değişecek priz sayısına, kablo ucu ya da hat çalışması gerekip gerekmediğine, ürüne ve erişim durumuna göre değişir. Bu sayfada rakam verilmez. Yapılacak işlem ve maliyet işe başlamadan size bildirilir, parça fiyatı değişimden önce onayınıza sunulur.
Prizin yanmasını nasıl önleyebilirim?
Yüksek güçlü cihazları çoklayıcıya takmayın, çoklayıcıları zincirleme bağlamayın, fişi gevşek oturan prizi değiştirtin ve priz çevresindeki renk değişimi ile kokuyu erken uyarı sayın. Yeni cihaz alırken hattın uygunluğunu elektrikçiye sorun.
