Evde kısa devre, otomatın (sigortanın) bir anda ve çoğu zaman yüksek sesle atması, yanık kokusu, prizde kararma ya da çıtırtı gibi belirtilerle anlaşılır. Şüphede önce ilgili hattın şalterini kapatın. Prizde yanık, erime ya da sıcaklık yoksa cihazları hat kapalıyken çekin; varsa cihaza dokunmayın ve hattı kapalı tutun. Kartal merkezli Elektrik Arızam Var olarak yardım için 0505 661 37 90 numarasını arayabilirsiniz.
Duman, alev, panodan kıvılcım ya da erime varsa pano ve prize yaklaşmayın; evi terk edip 112'yi arayın. Islak elle ya da ıslak zeminde pano, priz ve cihazlara dokunmayın. Atan otomatı defalarca arka arkaya kaldırmayın. Otomatı daha yüksek amperli bir parçayla değiştirmeyin, kaçak akım rölesini devre dışı bırakmayın, çıplak telle ya da izolasyon bandıyla geçici çözüm üretmeyin. Alev veya yoğun duman varsa evi terk edin ve 112'yi arayın.
Evde kısa devre nedir, neden tehlikelidir?
Kısa devre, elektriğin yük (lamba, cihaz) üzerinden geçmek yerine, çok düşük dirençli bir yoldan kestirme bir yol bulmasıdır. Faz iletkeni ile nötr ya da faz iletkeni ile toprak bir şekilde doğrudan temas ettiğinde devreden çok yüksek bir akım geçer. Bu akım kablolarda saniyenin kesirlerinde aşırı ısınma, ark ve kıvılcım yaratır.
Otomatik sigortanın (otomat) görevi bu akımı çok kısa sürede kesmektir. Bu yüzden kısa devrenin en tipik işareti, otomatın ilk çalışmada hemen ve sert biçimde atmasıdır. Otomat devreyi kesmezse ya da yanlış seçilmişse kablo yalıtımı erir ve yangın çıkabilir. Kısa devre, toprağa kaçan akımdan farklıdır; o durumda genellikle kaçak akım rölesi atar (tabloya bakın).
Kısa devrenin belirtileri nelerdir?
- Bir cihazı prize taktığınız ya da düğmeye bastığınız anda otomatın hemen atması.
- Priz, anahtar veya fiş çevresinde siyah kararma, erime ve yanık izi.
- Duvar içinden, panodan veya prizden gelen çıtırtı, cızırtı ve vızıltı.
- Plastik yanığı ya da "yanmış kablo" kokusu.
- Lambaların anlık patlaması, ışıkların hızlı titremesi.
- Aynı hatta bağlı birkaç prizin ve ışığın birlikte kesilmesi.
- Panoda sıcak otomat, sıcak klemens veya sıcak kapak.
Yalnızca ışıkların hafifçe titremesi gevşek bağlantıyı ya da şebeke dalgalanmasını gösterebilir. Gevşek bağlantı da ısınma ve ark yaparak yangın riski taşır; titreme sürüyorsa, özellikle aynı prizde ısınma veya koku varsa usta kontrolü gerekir.
Otomat anında atıyorsa kısa devre mi var?
Otomat iki farklı biçimde atabilir. Anında ve gürültülü atma, kısa devre ihtimalini düşündürür. Birkaç dakika ya da saat sonra, genellikle cihazlar çalışırken atma ise çoğunlukla aşırı yüke işaret eder: fırın, çamaşır makinesi ve ısıtıcı aynı hattan çalışıyordur. Aşırı yükte kablo ve otomat ısınır, otomatın ısıl elemanı bir süre sonra devreyi keser.
| Ne oluyor? | Olası neden | İlk bakılacak şey |
|---|---|---|
| Düğmeye basınca anında atıyor | Kısa devre: cihaz veya hat | Hattaki tüm cihazları çıkarıp tekrar deneyin |
| Cihaz çalışırken bir süre sonra atıyor | Aşırı yük ya da zayıf otomat | Aynı hatta kaç büyük cihaz çalışıyor? |
| Kaçak akım rölesi atıyor, otomat atmıyor | Toprağa kaçak akım | Nemli, ısıtıcılı veya eski cihazlar |
| Hiçbir şey takılı değilken de atıyor | Duvar içi hat veya priz arızası | Usta kontrolü gerekir |
Kaçak akım rölesinin neden attığını ayrıntısıyla kaçak akım rölesi neden atar rehberinde anlattık. Sigortanın tekrar tekrar atması için evde sigorta neden sürekli atar yazısına da bakabilirsiniz.
Yanık kokusu ve çıtırtı geldiğinde ne yapılır?
Koku ve ses, hasarın başladığını gösterir ve zamanla kötüleşebilir. Sıra önemlidir.
- Duman, alev, panodan kıvılcım ya da erime varsa pano ve prize yaklaşmayın; evi terk edin ve 112'yi arayın.
- Bunlar yoksa kokunun ve sesin geldiği yeri uzaktan belirleyin; prize veya panoya yüzünüzü yaklaştırmayın.
- Pano kuru, sağlam ve kıvılcımsızsa, eliniz ve zeminiz de kuruysa o hattın otomatını kapatın; hangisi olduğundan emin değilseniz ana şalteri kapatın. Pano sıcak, kararmış ya da ark yapıyorsa şaltere yaklaşmayın.
- Şalter kapalıyken fiş veya priz erimiş, kararmış ya da sıcaksa cihaza dokunmayın, hattı kapalı tutun.
- Prizde yanık, erime ya da sıcaklık yoksa, hat kapalıyken ve eliniz ile zeminiz kuruysa cihazları çekebilirsiniz.
- Tehlike geçtiyse yeri havalandırın, hatta elektrik vermeyin ve bizi arayın.
Prizin ısınması ve yanması ayrı bir konudur; nedenlerini priz yanması ve ısınması nedenleri yazısında topladık.
Kısa devreyi güvenli biçimde nasıl daraltırsınız?
Bu bölüm yalnızca belirti yoksa içindir: yanık kokusu, kararma, sıcak priz ya da pano varsa denemeyin, hattı kapalı tutup usta çağırın. Amaç onarım değil, sorunun cihazda mı hatta mı olduğunu ayırmaktır.
Adım adım ayırma yöntemi
- Atan otomatın bağlı olduğu odadaki tüm cihazları prizden çekin, çoklayıcıları da çıkarın.
- Otomatı bir kez kaldırın (yanık kokusu, kararma ya da sıcaklık yoksa). Hâlâ hemen atıyorsa hatta ya da prize kadar ilerleyen bir yalıtım sorunu olabilir; ısrar etmeyin.
- Otomat tutuyorsa cihazları teker teker, birkaç dakika arayla takın.
- Belirli bir cihazı taktığınızda atıyorsa kısa devre o cihazda ya da fişindedir. Cihazı kullanmayı bırakın.
- Işık hattıysa tüm lambaları çıkarıp aydınlatmayı kapalıya alın, sonra tek tek açın.
Hangi cihazı taktığınızda atma olduğunu, saatini ve atan otomatın etiketini not alın. Usta geldiğinde bu not arıza noktasını bulmayı belirgin biçimde kısaltır.
Pano içinde hangi otomatın hangi hatta bağlı olduğu bilinmiyorsa, panoyu açıp kurcalamayın. Pano bakımı için elektrik pano bakımı hizmetimize bakabilirsiniz.
Kısa devrenin yaygın nedenleri nelerdir?
Cihaz ve fiş kaynaklı nedenler
Kabloları ezilmiş uzatmalar, içine su girmiş çoklayıcılar, iç yalıtımı bozulmuş ısıtıcı ve su ısıtıcıları sık görülür. Kablosu kapıya ya da halının altına sıkışmış bir uzatma, yalıtım zamanla çatladığında kısa devre yapabilir.
Tesisat kaynaklı nedenler
- Eski ve kuruyup çatlamış kablo yalıtımı.
- Tadilatta duvara çivi veya matkapla açılan delikte kabloya zarar verilmesi.
- Priz ve anahtar kutularında nemlenme, gevşek ya da birbirine değen uçlar.
- Kutu içinde kalan hatalı ek yerleri, yalıtımsız bağlantılar.
- Kemirgen ısırığı ve yapı hareketinin kabloyu zorlaması.
Eski binalarda yalıtım ömrünü doldurmuş kablolar tekrar eden sorunlara yol açar. Hangi belirtilerde tesisatın yenilenmesi gerektiğini elektrik tesisatı ne zaman yenilenmeli yazısında okuyabilirsiniz.
Hangi odalarda ve hangi durumlarda daha sık görülür?
Nem, ısı ve mekanik zorlanma kısa devrenin üç ana nedenidir.
- Banyo ve mutfak: Buhar ve su sıçraması priz kutusuna girebilir. Kutunun içinde kireçlenme veya paslanma, nemin düzenli girdiğini gösterir.
- Balkon ve dış cephe: Yağmur ve don, yalıtımı zamanla çatlatır. Dışarıdaki aydınlatma hattı yağmurlu havada atıyorsa sızıntıdan şüphelenin.
- Tadilat sonrası: Boya, alçı ve delme işlemi kablolara zarar vermiş olabilir. Tadilattan hemen sonra ya da birkaç hafta içinde başlayan atmalar bu nedenle ciddiye alınmalıdır.
- Kış aylarında: Elektrikli ısıtıcı ve radyatör gibi cihazlar aynı hatta toplandığında hem yük hem ısınma artar.
Kısa devre sonrası hatta tekrar elektrik verilebilir mi?
Arıza noktası bulunup giderilmeden hatta tekrar elektrik vermek doğru değildir. Atmanın nedeni bir cihaz olarak belirlendiyse, o cihaz hattan çıkarılmış olmalı ve yalnızca sağlam cihazlarla deneme yapılmalıdır. Neden belli değilse hat kapalı kalır; diğer odalar normal çalışıyorsa yalnızca ilgili otomatı kapalı bırakıp ustayı beklemek yeterlidir.
Elektrik gelince sorun çözülmüş sayılmaz: otomat bir süre tuttuktan sonra tekrar atabilir. Ayrıca atmayan bir hatta bile prizde kararma veya sıcaklık varsa, yalıtım hasarı sürüyor demektir. Böyle bir hattı yük altında kullanmak yerine, kontrol ve onarım için usta çağırın.
Usta gelene kadar evde nasıl davranılır?
- Arızalı hatta bağlı hiçbir cihazı çalıştırmayın.
- Çocukların ve evcil hayvanların prize, panoya ve uzatma kablolarına yaklaşmasını engelleyin.
- Arıza fotoğrafı çekmek isterseniz yalnızca uzaktan ve şalter kapalıyken çekin.
- Buzdolabındaki gıda ve ilaç için uzatma kablosu çekmeyin; kapağını gereksiz açmayın ve ustaya danışın.
Ne zaman elektrik ustası çağırmalısınız, ne zaman 112?
Şu durumlarda hattı kapalı tutun, kendiniz müdahale etmeyin:
- Cihazlar çıkarılmışken de otomat atıyorsa.
- Prizde ya da panoda yanık izi, erime veya kararma varsa.
- Arıza aynı yerde tekrar ediyorsa.
- Duvar içinden koku ya da ses geliyorsa.
- Panoda sıcak otomat veya kapak fark ettiyseniz.
Alev, yoğun duman ya da yangın söz konusuysa önce 112'yi arayın; ardından bina dışına çıkın. Elektrik yangınında suyla müdahale etmeyin. Güvenli bir durumdaysa ve ustaya ihtiyaç duyuyorsanız bizi arayabilirsiniz.
Bu tür arızalarda kısa devre ve kaçak akım arızası tamiri ile sigorta atması tamiri hizmetlerimiz devreye girer. Genel arıza için elektrik arıza ve tamiri, acil durumlar için acil elektrikçi sayfamıza bakabilirsiniz. Kartal'daki kısa devre arızaları için ayrıca Kartal kısa devre ve kaçak akım arızası sayfası var.
Kısa devre arızasında servis süreci nasıl işler?
Arıza aramada genel yaklaşım, hattı ve cihazları birbirinden ayırıp şüpheli noktayı daraltmaktır; yukarıdaki ayırma yöntemi bunun evde yapılabilen güvenli kısmıdır. Bizim sürecimizde ise değişmesi gereken ürün veya yedek parçanın fiyatı değişimden önce onayınıza sunulur; onayınız olmadan işe başlamayız. İsterseniz parçayı kendiniz temin edebilirsiniz. Teknik servis randevulu verilir; süre ve ek malzeme gerekirse hizmet öncesinde bilgi verilir. Ayrıntılar için Hizmet Şartları sayfasına bakın.
Maliyeti ne belirler?
Fiyat; arızanın duvar içinde mi yoksa görünür hatta mı olduğuna, açılması gereken yüzeye, değişecek priz, kablo ya da otomat gibi malzemeye ve işin süresine göre değişir. Yapılacak işlem ve maliyet işe başlamadan size bildirilir, onayınızla başlanır.
Kısa devreyi önlemek için neler yapılabilir?
- Bir prize çoklayıcı üstüne çoklayıcı takmayın; ısıtıcı, fırın gibi güçlü cihazları doğrudan prize bağlayın.
- Kablosu çatlamış, fişi ısınan cihazı kullanmayı bırakın.
- Duvara delik açmadan önce kablo güzergâhını kontrol ettirin.
- Banyo ve mutfak gibi neme maruz kalan prizleri düzenli gözleyin.
- Kaçak akım rölesinin test düğmesini periyodik olarak kullanın; çalışmıyorsa değişimini bir ustaya yaptırın.
- Çok eski binalarda tesisatı belirli aralıklarla ustaya kontrol ettirin.
Topraklama, kaçak akım ve kısa devre korumasının birlikte çalışması gerekir. Topraklamayla ilgili hizmetimizi topraklama kurulumu ve ölçümü sayfasında bulabilirsiniz. Sorun yalnızca elektriğin gitmesiyse, nedenin şebeke mi iç tesisat mı olduğuna elektrik kesintisi 186 mı iç tesisat mı yazısıyla bakabilirsiniz.
Kartal'da kısa devre şüphesi varsa genel bilgi için Kartal elektrikçi sayfamızdan hizmet bölgelerimize ulaşabilirsiniz. Sabit hattımız 0216 452 00 87'dir.
Sık Sorulan Sorular
Otomat anında atıyorsa bu kısa devre midir?
Çoğunlukla evet, anında ve sert atma kısa devreyi düşündürür. Yanık kokusu, kararma ya da sıcak priz yoksa cihazları çıkarıp otomatı bir kez kaldırın; hâlâ atıyorsa sorun hat ya da prizdedir ve usta gerekir. Belirti varsa otomatı hiç kaldırmayın. Cihaz çalışırken bir süre sonra atıyorsa aşırı yük olasılığı daha yüksektir.
Kısa devre ile aşırı yük arasındaki fark nedir?
Kısa devrede iletkenler doğrudan temas eder, çok yüksek akım geçer ve otomat anında keser. Aşırı yükte hat taşıyabileceğinden fazla cihazla çalışır, kablo ve otomat ısınır, kesme bir süre sonra gerçekleşir. Çözümleri farklıdır: biri arıza arama, diğeri yükü dağıtma gerektirir. Emin değilseniz hattı kapalı tutup ustaya danışın.
Yanık kokusu geliyorsa önce ne yapmalıyım?
Duman, alev, panodan kıvılcım ya da erime varsa yaklaşmayın, evi terk edip 112'yi arayın. Bunlar yoksa pano kuru ve sağlamsa ilgili hattın otomatını, emin değilseniz ana şalteri kapatın. Prizde yanık, erime ya da sıcaklık varsa cihaza dokunmayın, hattı kapalı tutup bizi arayın.
Atan otomatı tekrar tekrar kaldırmak sorun olur mu?
Evet, tekrar tekrar denemek kabloyu ve otomatı ısıtabilir, arızayı büyütebilir. Yanık kokusu, kararma ya da sıcak priz yoksa cihazları çıkarıp otomatı en fazla bir kez kaldırın. Yine atıyorsa denemeyi bırakın, hattı kapalı tutun ve elektrik ustasına haber verin; tekrar atma, hatta bir arıza bulunduğunu gösterebilir.
Kısa devre yangına neden olur mu?
Olabilir. Yüksek akım kablo yalıtımını eritip ark ve kıvılcım üretebilir. Doğru seçilmiş otomat bu akımı hızla keserek riski azaltır. Prizde kararma, erime ve yanık kokusu görüyorsanız hattı kapalı tutun ve ustaya kontrol ettirin; alev ya da yoğun duman varsa önce 112'yi arayın.
Kısa devre arızasında maliyet nasıl belirlenir?
Arızanın yeri, açılacak yüzey, değişecek malzeme ve işin süresi maliyeti belirler. Yapılacak işlem ve maliyet işe başlamadan size bildirilir, değişecek parçanın fiyatı değişimden önce onayınıza sunulur ve onayınız olmadan işe başlanmaz. İsterseniz parçayı kendiniz de temin edebilirsiniz. Standart dışı işlerde iş öncesi fiyat onayı alınır.
